Toshkent davlat sirkini yirik biznesni jalb qilgan holda jiddiy yangilashlari mumkin. O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi raisi Davron Vahabov palata jamoatchilik kengashi a’zolari bilan birgalikda bino holatini, uning infratuzilmasini va keyingi rivojlanish variantlarini o‘rgandi. Hozirda faqat ta’mirlash emas, balki sirkni yanada yirik madaniy va turistik obyektga aylantirish muhokama qilinmoqda. Takliflar orasida — doimiy ko‘rgazma va madaniy-kulgili maydoncha yaratish, taxminan 2 500 o‘rinli, sirk atrofidagi hududni obodonlashtirish, zamonaviy shamollatish va isitish tizimlarini o‘rnatish hamda tomni yog‘ingarchilikdan himoya qilishni kuchaytirish mavjud. Shu bilan birga, loyiha aynan kontseptsiya shakllantirish bosqichida: yakuniy qiymat, rekonstruksiya muddati va tadbirkorlarning ishtirok shartlari hozircha ommaga e’lon qilinmagan.
Asosiysi: Toshkent sirkini to‘liq «qayta ishga tushirish» rejalashtirilmoqda — uning funksiyalarini kengaytirish, biznes va sayyohlarni jalb qilish, muhandislik tizimlarini yaxshilash va 2,5 ming tomoshabinga mo‘ljallangan doimiy maydoncha yaratish. Ammo rekonstruksiya bo‘yicha aniq tasdiqlangan loyiha hozircha yo‘q.
Toshkent sirkida nima o‘zgartirilmoqchi
Savdo-sanoat palatasi ma’lumotlariga ko‘ra, asosiy g‘oyalardan biri — sirkni an’anaviy sirk ko‘rsatuvlari uchun emas, balki yanada universal obyektga aylantirish. Taxminan 2 500 kishilik doimiy ko‘rgazma va madaniy-kulgili maydoncha yaratish ko‘rib chiqilmoqda. Bu bino ichida turli formatdagi tadbirlarni — shoulardan va madaniy dasturlardan tortib ko‘rgazmalar va yirik ko‘ngilochar voqealargacha o‘tkazishga imkon beradi. Alohida taklif sifatida sirk atrofidagi hududni tartibga keltirish va uni tashrif buyuruvchilar hamda sayyohlar uchun jozibador qilish ko‘zda tutilgan.
Tadbirkorlarni rekonstruksiyaga jalb qilishmoqchi
Obyektni rivojlantirish muhokamasiga yirik xususiy biznesni faolroq jalb qilish rejalashtirilmoqda. Aynan shu maqsadda TSP raisi Davron Vahabov va palata jamoatchilik kengashi vakillari sirk holatini o‘rgandilar. Hozircha tadbirkorlar rekonstruksiyada qanday moliyaviy model asosida ishtirok etishi — investitsiyalar, davlat-xususiy sheriklik, homiylik yoki kompleks hududidagi alohida tijorat loyihalari orqali bo‘lishi haqida ma’lumot berilmagan. Bu parametrlar batafsil texnik-iqtisodiy va biznes-reja tayyorlangandan keyin ma’lum bo‘ladi.
Biznes-reja uchun Rossiya, Xitoy va Fransiyadan mutaxassislar jalb qilinishi mumkin
Muhokama qilinayotgan variantlardan biri — xalqaro konsalting kompaniyalarini kompleks biznes-reja va rivojlanish kontseptsiyasini ishlab chiqishga jalb qilish. Mutaxassislar taklif qilinishi mumkin bo‘lgan davlatlar orasida Rossiya, Xitoy va Fransiya nomlari tilga olingan. Bunday rejaning vazifasi — yangilanishdan keyin sirk qanday ishlashi, qaysi qo‘shimcha funksiyalar tijorat jihatdan samarali bo‘lishi, obyekt qancha tashrif buyuruvchini qabul qila olishi va modernizatsiya uchun qanday investitsiyalar kerakligini aniqlash.
Bino shamollatish, isitish va tom muammolari bor
Muhokamalarda bino texnik muammolari alohida ko‘tarildi. Ustuvor vazifalar sifatida zamonaviy shamollatish va isitish tizimlarini o‘rnatish hamda tomni yog‘ingarchilikdan qo‘shimcha himoya qilish ko‘rsatildi. Sirk binosi uchun bu masalalar juda muhim: katta kupol zali barqaror shamollatish va harorat rejimini talab qiladi, tomdagi har qanday muammo nafaqat tashrif buyuruvchilar qulayligiga, balki arxitektura elementlarining saqlanishiga ham xavf tug‘diradi.
Ammo sirkni xohlagancha qayta qurish endi mumkin emas
Есть принципиально важное ограничение: Toshkent davlat sirkı endi YuNESKO Jahon merosi obyekti tarkibiga kiradi. 2026-yil 26-iyulda Pusandagi YuNESKO Jahon merosi qo‘mitasining 48-yig‘ilishida «Toshkentning modernistik arxitekturasi. Markaziy Osiyoda zamonaviylik va anʼana» seriyali obyekti Jahon merosi ro‘yxatiga kiritildi. Ro‘yxatga poytaxtning o‘n ta ramziy modernistik obyekti kiritildi, ulardan biri — Toshkent davlat sirkı. Bu Markaziy Osiyoning modernistik arxitekturasi YuNESKO Jahon merosi ro‘yxatiga birinchi marta kiritilishi hisoblanadi.
Bu nimani anglatadi: rekonstruksiya binoning muhofaza maqomini va uning arxitektura qiymatini saqlash talablarini hisobga olishi kerak. Madaniy meros sohasidagi mutaxassis tashkilotlar bilan kelishilmasdan obyektda erkin qayta qurish haqida gap bo‘lishi mumkin emas.
Nega Toshkent sirkı noyob hisoblanadi
Sirk binosi 1965–1975 yillar oralig‘ida shakllangan va Toshkent modernizmining eng taniqli namunalaridan biriga aylangan. Uning arxitekturasi sobiq sovet davrining standart sirk inshootlaridan sezilarli darajada farq qiladi. Asosiy vizual element — katta ko‘k dom, uning ostida tomoshabin zali joylashgan. Fasadning radial tuzilishi, bezakli panjaralar, og‘ir ustunlar va milliy ornament elementlari sirkni Chorsu hududining arxitektura dominantalaridan biriga aylantirgan. Tashkent Modernism XX/XXI loyihasi doirasida mutaxassislar poytaxtdagi o‘nlab modernistik binolarni o‘rgandi va hujjatlashtirdi. Har bir obyekt uchun arxitektura pasportlari, tarixiy materiallar, texnik holat baholari va saqlash bo‘yicha tavsiyalar tayyorlandi. Toshkent sirkı xalqaro arxitektura qiymatiga ega obyeklar qatoriga kiritildi.
Sirk boshqa Toshkent ramzlari bilan birga ro‘yxatga kiritildi
YuNESKO seriyali obyekt tarkibiga o‘n ta bino va inshoot kiritildi. Sirkdan tashqari ular orasida:
- O‘zbekiston kinomadaniyati saroyi;
- Sanʼat akademiyasining markaziy ko‘rgazma zali;
- «Eski Juva» bozori — Chorsu;
- «Quyosh» gelikompleksi;
- «Kosmonavtlar» metro stansiyasi;
- «Xalq do‘stligi» saroyi;
- O‘zbekiston davlat sanʼat muzeyi;
- O‘zbekiston davlat tarix muzeyi;
- «Zhemchug» turar joy uyi.
Nega hokimiyat madaniyatga xususiy sektor ishtirokini yanada ko‘proq jalb qilmoqda
Sirkni rekonstruksiya qilish bo‘yicha muhokamalar madaniyat va sanʼatda xususiy sektor rolini oshirishga qaratilgan kengroq davlat siyosati bilan mos keladi. 2026-yil 2-iyunda O‘zbekiston Prezidenti madaniyat, sanʼat va adabiyot sohasini yanada rivojlantirish bo‘yicha keng ko‘lamli chora-tadbirlar to‘g‘risida farmonni imzoladi. Hujjat maqsadlari orasida madaniyat sohasida davlatga qarashli bo‘lmagan sektor ishtirokini kengaytirish aniq ko‘rsatilgan. Xususan, davlat xususiy teatrlarga va teatr-studiyalarga yordam berishni, ayrim ijodiy loyihalarni moliyalashtirishni va biznes bilan madaniyat muassasalari o‘rtasida yangi hamkorlik mexanizmlarini yaratishni rejalashtirmoqda.
Mashhur domning tashqi ko‘rinishini o‘zgartirish mumkinmi?
Binoning tarixiy ko‘rinishini tubdan o‘zgartirish qiyin bo‘ladi. Jahon merosi obyekti maqomi shuni anglatadiki, loyiha keyingi bosqichda sirkni xalqaro ro‘yxatga kiritgan arxitektura xususiyatlarini saqlashga alohida eʼtibor qaratiladi. Bu taʼmirlash yoki modernizatsiyaga to‘liq taqiq degani emas. Meros obyektlari zamonaviy talablar bilan moslashishi, yangi muhandislik tizimlarini olishi va restavratsiyadan o‘tishi mumkin, ammo bunday ishlar asl arxitektura qiymatini va muhofaza rejimini hisobga olishi shart. Toshkent sirkı katta miqyosdagi qayta ishga tayyorlanmoqda. Savdo-sanoat palatasi tadbirkorlar, xalqaro maslahatchilar ishtirokini va obyekt uchun yangi biznes model yaratishni muhokama qilmoqda. Asosiy g‘oyalardan biri — 2,5 ming o‘rinli maydon, zamonaviy ventilyatsiya va isitish tizimi, tomni himoya qilish, hududni obodonlashtirish va turizm funksiyasini rivojlantirish.
