Respublika tovar-xomashyo birjasida bir tonna yoqilg‘ining narxi 7,412 mln so‘mdan 12,217 mln so‘mgacha ko‘tarildi. Bunday keskin o‘sish birja savdolarida narxning oshishiga qo‘yilgan cheklov bekor qilinganidan keyin kuzatildi.
Asosiy qimmatlashish 2026-yil 17-sentabr kuni yuz berdi. O‘sha kuni propan bir yo‘la 60,6 foizga oshdi. Ertasi kuni esa narx yana 2,6 foizga ko‘tarildi. Shu bilan birga, birjada sotilgan yoqilg‘i hajmi ham sezilarli darajada oshdi.
Eng muhim ma’lumotlar
16-sentabr: bir tonnasi 7,412 mln so‘m.
17-sentabr: 11,904 mln so‘m, o‘sish 60,6%.
18-sentabr: 12,217 mln so‘m, qo‘shimcha o‘sish 2,6%.
Umumiy qimmatlashish: ikki savdo kunida qariyb 65%.
Savdo hajmi: 666 tonnadan 1114 tonnagacha oshdi.
Asosiy sabab: birjada narx o‘sishiga qo‘yilgan 10 foizlik cheklovning bekor qilinishi.
Mundarija
- Propan narxi qanday o‘zgardi?
- Yoqilg‘i nima uchun qimmatlashdi?
- Qaysi cheklovlar bekor qilindi?
- Narxlar ilgari qanday tartibga solingan?
- Savdo hajmi qanday o‘zgardi?
- Bu haydovchilarga qanday ta’sir qilishi mumkin?
- Ko‘p beriladigan savollar
Propan narxi ikki kunda qanday o‘zgardi?
O‘zbekiston Respublika tovar-xomashyo birjasida propan qiymati keskin oshdi. E’lon qilingan birja savdolari ma’lumotlariga ko‘ra, 16-sentabr kuni yoqilg‘ining bir tonnasi 7,412 mln so‘mdan sotilgan.
Ertasi kuni vaziyat keskin o‘zgardi. Bir tonna propan 11,904 mln so‘mgacha qimmatlashib, bir kun ichida 60,6 foizlik o‘sishni qayd etdi.
18-sentabr kuni ham narx oshishda davom etdi. Yoqilg‘ining bir tonnasi 12,217 mln so‘mga yetdi. Bu avvalgi kunga nisbatan yana 2,6 foizlik o‘sishni anglatadi.
Shunday qilib, ikki savdo kuni davomida propan qariyb 4,8 mln so‘mga yoki 65 foizga qimmatlashdi.
| Sana | Bir tonna narxi | O‘zgarish |
|---|---|---|
| 16-sentabr | 7,412 mln so‘m | Boshlang‘ich ko‘rsatkich |
| 17-sentabr | 11,904 mln so‘m | +60,6% |
| 18-sentabr | 12,217 mln so‘m | +2,6% |
O‘zbekistonda propan narxi nima uchun keskin oshdi?
Yoqilg‘ining bunday tez qimmatlashishiga birja savdolarida narx o‘sishini cheklovchi mexanizmning bekor qilinishi asosiy omil bo‘ldi.
Avval birja savdolarida propanning yakuniy narxi boshlang‘ich qiymatiga nisbatan 10 foizdan ortiq oshishi mumkin emas edi.
17-sentabrdan ushbu cheklov olib tashlandi. O‘zgarish Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasining 16-sentabrdagi ko‘rsatmasiga muvofiq amalga oshirildi.
Yangi tartibning huquqiy asoslari 2026-yil 12-sentabrda qabul qilingan PQ-326-sonli Prezident qarorida ham belgilangan. Hujjat suyultirilgan gaz ta’minoti tizimini isloh qilish va bozor mexanizmlarini bosqichma-bosqich joriy etishga qaratilgan.
Cheklov bekor qilinganidan keyin birja savdolarida propanning yakuniy narxi avvalgi darajadan sezilarli oshdi.
Qaysi cheklovlar bekor qilindi, qaysilari saqlanib qoldi?
Birjada narx o‘sishiga qo‘yilgan cheklov bekor qilingan bo‘lsa-da, propanni savdoga chiqarishning boshlang‘ich narxiga doir talab saqlanib qolgan.
Mahalliy ishlab chiqaruvchilar va importyorlar propanni bir tonnasi 7,5 mln so‘mdan yuqori boshlang‘ich narxda savdoga qo‘ya olmaydi. Bunday arizalar birja tomonidan qabul qilinmaydi.
Biroq savdo jarayonida yakuniy narxning boshlang‘ich qiymatga nisbatan o‘sishini 10 foiz bilan cheklovchi tartib endi amal qilmaydi.
Ikki xil narx cheklovi o‘rtasidagi farq
Boshlang‘ich narx: ishlab chiqaruvchi yoki importyor mahsulotni bir tonnasi 7,5 mln so‘mdan yuqori narxda savdoga chiqara olmaydi.
Yakuniy narx: savdo davomida uning boshlang‘ich qiymatga nisbatan o‘sishini 10 foiz bilan cheklash bekor qilingan.
Propan narxi ilgari qanday tartibga solingan?
Antimonopoliya organi propan narxining keskin oshishiga qarshi avval ham cheklovlar joriy qilgan.
2024-yil noyabr oyida bir tonna propan narxi 10,1 mln so‘mdan oshganidan keyin savdolarda narxning maksimal o‘sishi 20 foiz bilan cheklangan edi.
Keyinchalik mazkur tartib yanada qat’iylashtirildi. 2026-yil 12-yanvardan narx o‘sishining maksimal chegarasi 20 foizdan 10 foizgacha tushirildi.
Boshlang‘ich narx 7,5 mln so‘m bo‘lgan sharoitda bu propanning birjadagi eng yuqori savdo qiymatini 8,25 mln so‘m bilan cheklab turgan.
Endilikda ushbu mexanizm bekor qilinganidan so‘ng, ikki savdo kuni ichida narx avvalgi chegaradan sezilarli darajada oshib ketdi.
Narx bilan birga propan savdosi hajmi ham oshdi
16-18-sentabr kunlari birjada faqat narx emas, balki sotilgan suyultirilgan gaz miqdori ham ko‘paydi.
16-sentabr kuni savdo hajmi 666 tonnani tashkil etgan bo‘lsa, 18-sentabrga kelib bu ko‘rsatkich 1114 tonnaga yetdi.
Ikki kun ichida sotilgan yoqilg‘i hajmi 448 tonnaga ko‘paydi. Bu taxminan 67,2 foizlik o‘sish demakdir.
Shunday qilib, ko‘rib chiqilayotgan davrda birjada propanning ham qiymati, ham sotilgan hajmi sezilarli darajada oshgan.
Propan qimmatlashishi haydovchilarga qanday ta’sir qiladi?
Propan ishlatadigan avtomobil egalari uchun asosiy savollardan biri yoqilg‘i quyish shoxobchalaridagi narxlar qanday o‘zgarishi bilan bog‘liq.
Biroq bir tonna propanning birjadagi qiymati bilan avtomobillarga gaz quyish shoxobchalaridagi chakana narx bir xil ko‘rsatkich emas.
Qariyb 65 foizlik o‘sish aynan 16-18-sentabr kunlaridagi birja savdolariga tegishli.
Bu barcha gaz quyish shoxobchalarida propan narxi ham avtomatik ravishda shuncha oshganini anglatmaydi.
Har bir shoxobchadagi chakana narxlar haqida alohida ma’lumotlar keltirilmagan. Shu sababli birjadagi qimmatlashishni avtomobilga gaz quyish xarajatiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tenglashtirish noto‘g‘ri bo‘ladi.
Propan narxi haqida ko‘p beriladigan savollar
O‘zbekistonda propan qancha qimmatlashdi?
Ikki savdo kuni davomida birjada bir tonna propan narxi qariyb 65 foizga oshdi.
Bir tonna propan narxi qancha bo‘ldi?
2026-yil 18-sentabrdagi savdolar yakunida uning qiymati 12,217 mln so‘mga yetdi.
Propan nima uchun keskin qimmatlashdi?
17-sentabrdan birja savdolarida yakuniy narxning boshlang‘ich qiymatga nisbatan o‘sishini 10 foiz bilan cheklovchi tartib bekor qilindi.
Propan narxiga qo‘yilgan barcha cheklovlar bekor qilinganmi?
Yo‘q. Birjada mahsulotni savdoga chiqarishning boshlang‘ich narxi 7,5 mln so‘mdan oshmasligi kerak.
Barcha gaz quyish shoxobchalarida ham narx 65 foizga oshdimi?
Bunday xulosa chiqarish uchun ma’lumot yetarli emas. Ko‘rsatilgan qimmatlashish birjadagi narxga tegishli.
