O‘zbekistonda psixologik diagnostika barcha maktab o‘quvchilari, o‘qituvchilar, bog‘cha tarbiyalanuvchilari va talabalari uchun har yili o‘tkaziladi. Tekshiruv natijalari sun’iy intellekt yordamida tahlil qilinadi va ishtirokchilar uch guruhga ajratiladi. Psixologik yordamga muhtoj deb topilganlarga alohida mutaxassis biriktiriladi.
Yangi tartib Prezidentning 2026-yil 19-oktabrdagi PQ-379-sonli qarori bilan belgilandi. Hujjat 21-oktabrdan kuchga kirdi. Unga ko‘ra, barcha ta’lim tashkilotlarida pedagoglar va ta’lim oluvchilar bir o‘quv yilida kamida bir marta maqsadli psixologik diagnostikadan o‘tkaziladi.
Tizim 2026/2027-o‘quv yilidan maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida ishga tushiriladi. 2027/2028-o‘quv yilidan esa texnikumlar, boshqa kasbiy ta’lim muassasalari hamda oliy ta’lim tashkilotlariga kengaytiriladi.
O‘quvchi va o‘qituvchilar har yili psixologik diagnostikadan o‘tadi
Prezident qarori bilan O‘zbekiston ta’lim tizimida muntazam psixologik diagnostika o‘tkazish tartibi joriy etilmoqda.
Yangi tekshiruvlar nafaqat maktab o‘quvchilariga, balki o‘qituvchilar, bog‘cha tarbiyachilari, tarbiyalanuvchilar va oliy ta’lim muassasalari talabalariga ham tegishli bo‘ladi.
Har bir o‘quv yilida kamida bitta maqsadli psixologik diagnostika o‘tkazilishi belgilangan.
Tekshiruvlar uchun ishtirokchilarning yoshi va faoliyat xususiyatlariga mos standartlashtirilgan metodikalar hamda testlardan foydalaniladi.
Dastlabki psixologik skrining bilan bir qatorda zarur hollarda chuqurlashtirilgan diagnostika ham tashkil etiladi.
Ushbu metodikalarni yangi tashkil etiladigan Psixologiya ilmiy-tadqiqot instituti ishlab chiqadi va tegishli vazirliklarga taqdim etadi.
Sun’iy intellekt odamlarni uchta psixologik guruhga ajratadi
Yangi tizimning eng muhim jihatlaridan biri diagnostika natijalarini sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida tahlil qilishdir.
Prezident qaroriga ko‘ra, o‘quvchilar va pedagoglar psixologik diagnostika natijalariga asosan uchta guruhga ajratiladi.
| Guruh | Keyingi choralar |
|---|---|
| Psixologik barqaror | Psixologik barqarorlik guruhiga kiritiladi |
| Psixologik qo‘llab-quvvatlashga muhtoj | Ta’lim tashkiloti psixologi biriktiriladi |
| Faol psixologik qo‘llab-quvvatlash zarur | Hududiy mentor psixolog biriktiriladi |
Natijalarga qarab psixologik yordamga ehtiyoji bo‘lgan pedagog va o‘quvchilar bilan individual reja asosida ishlash yo‘lga qo‘yiladi.
Institut ushbu ishlar natijadorligini kuzatadi va qo‘llab-quvvatlash samaradorligini tahlil qiladi.
Shu tariqa, diagnostikadan keyin har bir ishtirokchining psixologik ehtiyojiga mos yordam darajasi belgilanadi.
Bola psixologik yordamga muhtoj deb topilsa, nima bo‘ladi?
Agar maktab o‘quvchisi psixologik qo‘llab-quvvatlashga muhtoj guruhiga kiritilsa, unga o‘zi tahsil olayotgan ta’lim muassasasining psixologi biriktiriladi.
Mutaxassis aniqlangan ehtiyojlarni hisobga olgan holda o‘quvchi bilan individual reja asosida ishlaydi.
Faol psixologik qo‘llab-quvvatlash zarur bo‘lganlar bilan esa hududiy mentor psixologlar shug‘ullanadi.
Xuddi shunday yondashuv ta’lim tashkilotlaridagi pedagoglarga ham tatbiq etiladi.
Institut psixologik yordam natijalarini monitoring qiladi va kelgusidagi ishlar uchun metodik tavsiyalar tayyorlaydi.
Uch guruhga ajratish tizimi psixologik yordamni tashkil etish uchun joriy qilinmoqda. Qarorda diagnostika natijasiga qarab o‘quvchini maktabdan chetlashtirish yoki pedagogni avtomatik ravishda ishdan bo‘shatish kabi choralar belgilanmagan.
Psixologik tekshiruvlar qachondan boshlanadi?
Yangi tartib ikki bosqichda joriy etiladi.
| Muddat | Ta’lim tashkilotlari |
|---|---|
| 2026/2027-o‘quv yili | Bog‘chalar va umumta’lim maktablari |
| 2027/2028-o‘quv yili | O‘rta maxsus, kasbiy va oliy ta’lim tashkilotlari |
Birinchi bosqichda bog‘cha tarbiyalanuvchilari, maktab o‘quvchilari, tarbiyachilar va o‘qituvchilar qamrab olinadi.
Ikkinchi bosqichda esa texnikum, boshqa professional ta’lim tashkilotlari va oliy o‘quv yurtlari talabalari hamda pedagoglari yangi tizimga qo‘shiladi.
Ta’lim va ilm-fan vazirligi diagnostika yo‘nalishlarini belgilaydi va tekshiruvlar tashkil etilishini ta’minlaydi.
Test va metodikalar ishtirokchilarning yosh xususiyatlariga mos ravishda ishlab chiqiladi.
Psixologik test natijalari elektron platformada saqlanadi
Psixologik diagnostika maxsus elektron platforma orqali tashkil etiladi.
Ushbu tizimda tekshiruv natijalari yig‘iladi, tahlil qilinadi va sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida qayta ishlanadi.
Qarorda shaxsga doir ma’lumotlar hamda psixologik diagnostika va yordam ko‘rsatish jarayonida olingan ma’lumotlarning sir saqlanishi ta’minlanishi belgilangan.
Bu talab o‘quvchilar, talabalar, tarbiyachilar va o‘qituvchilarning psixologik ma’lumotlariga tegishli.
Shuningdek, yangi institut psixologik xizmatlar uchun ilmiy-uslubiy standartlar, kasbiy etika kodeksi va xizmat samaradorligini baholash mezonlarini ishlab chiqadi.
Toshkentda Psixologiya ilmiy-tadqiqot instituti ochiladi
Prezident qarori bilan Psixologiya ilmiy-tadqiqot instituti tashkil etiladi.
Yangi muassasa Nizomiy Ganjaviy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining Psixologiya o‘quv-ilmiy markazi negizida shakllantiriladi.
Institut Ta’lim va ilm-fan vazirligi bo‘ysunuviga o‘tkaziladi.
U ta’lim tizimidagi psixologik xizmatlarni ilmiy jihatdan rivojlantirish, zamonaviy diagnostika metodikalarini yaratish, mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish bilan shug‘ullanadi.
Institut Toshkent shahri Yakkasaroy tumani, Bratislava ko‘chasi, 3-uy manzilida joylashtiriladi.
Muassasaning boshqaruv xodimlari uchun 59 ta shtat birligi belgilangan. Ularning bir qismi mavjud Psixologiya o‘quv-ilmiy markazi, qolgan qismi esa vazirlik tizimidagi boshqaruv shtatlarini qayta taqsimlash hisobidan shakllantiriladi.
Internetga qaramlik va kiberbulling ham o‘rganiladi
Yangi institutda raqamli psixologiya, sun’iy intellekt, ta’lim psixologiyasi va psixologik salomatlik yo‘nalishlarida laboratoriyalar faoliyat yuritadi.
2027-yil 1-yanvardan laboratoriyalar doirasida bolalar va yoshlarning raqamli muhitdagi xulq-atvorini o‘rganish ishlari boshlanadi.
Asosiy yo‘nalishlardan biri raqamli qaramlik, kiberbulling va internetdagi xavfsizlik masalalari bo‘ladi.
Kiberbulling — internet, ijtimoiy tarmoqlar yoki messenjerlar orqali insonni haqoratlash, tahqirlash va ta’qib qilish bilan bog‘liq xatti-harakatlardir.
Mutaxassislar bunday muammolarning o‘quvchilar psixologik holatiga ta’sirini o‘rganadi va profilaktika metodikalarini ishlab chiqadi.
Shuningdek, sun’iy intellektdan psixologik faoliyatda foydalanish usullari ustida ilmiy izlanishlar olib boriladi.
Virtual assistentlarga asoslangan psixologik yordam vositalarini yaratish va baholash ham institutning vazifalari qatoriga kiritilgan.
O‘quvchilarning stressi va ruhiy salomatligi nazorat qilinadi
Psixologik salomatlik va profilaktika laboratoriyasi stress, xavotir, emotsional charchash va depressiv holatlarning oldini olish bo‘yicha dasturlar ishlab chiqadi.
Ilmiy tadqiqotlarda o‘quvchilarning darslarga qiziqishi, o‘quv motivatsiyasi, akademik stress, yangi muhitga moslashuvi va bilimlarni o‘zlashtirish jarayoniga alohida e’tibor qaratiladi.
Bundan tashqari, inqirozli vaziyatlarda psixologik yordam ko‘rsatish va suitsidal xatti-harakatlarni erta aniqlash bo‘yicha ilmiy-uslubiy yondashuvlar tayyorlanadi.
Laboratoriyalar ta’lim tashkilotlarida psixologik xizmatni rivojlantirish uchun milliy standartlar va baholash mezonlarini ham ishlab chiqadi.
Ushbu tadqiqotlar natijalari keyinchalik maktablar va boshqa ta’lim muassasalari uchun tavsiyalar shaklida taqdim etiladi.
«Kelajak soati» darslariga psixologik bilimlar kiritiladi
Yangi tartib o‘quv dasturlari va darsliklar mazmuniga ham ta’sir qiladi.
Ta’lim va ilm-fan vazirligi institut tavsiyalari asosida «Kelajak soati» mashg‘ulotlariga psixologik bilimlarga oid mavzularni kiritishi belgilangan.
Respublika ta’limni rivojlantirish ilmiy-metodik markazi esa psixologik diagnostika yakunlariga ko‘ra ishlab chiqilgan tavsiyalarni keyingi o‘quv yili uchun darsliklar tayyorlashda hisobga oladi.
Har o‘quv yili yakunida institut pedagoglar va o‘quvchilarning psixologik salomatligiga oid tavsiyalar ishlab chiqadi.
Shu orqali yangi diagnostika natijalari ta’lim jarayonini takomillashtirishda ham qo‘llaniladi.
Psixologlarga 20 foizlik ustama to‘lanadi
Prezident qarorida psixologik xizmat xodimlarini moddiy rag‘batlantirish choralari ham belgilangan.
Kaskadli malaka oshirish kurslarida o‘qituvchi sifatida qatnashadigan psixologlarga ushbu davr uchun asosiy ish joyidagi lavozim maoshining 20 foizi miqdorida ustama to‘lanadi.
Kaskadli malaka oshirish tizimi orqali tayyorlangan mutaxassislar boshqa psixologlarga yangi metodikalar va kasbiy ko‘nikmalarni o‘rgatadi.
Hududlarda mentor psixologlar guruhlari shakllantiriladi. Ular ta’lim tashkilotlari psixologlariga metodik va amaliy yordam beradi.
150 nafar mentor psixolog katta pul mukofoti oladi
O‘quv yili davomida psixologik barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha yuqori natijalarga erishgan mentor psixologlar uchun bir martalik mukofot belgilandi.
Har yili 150 nafar mentor psixolog Davlat budjeti hisobidan moddiy rag‘batlantiriladi.
Mukofot miqdori mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 20 baravariga teng bo‘ladi.
Ushbu rag‘batlantirish yuqori natija ko‘rsatgan mentor psixologlar uchun mo‘ljallangan.
Shu tariqa, yangi tizim psixologik xizmat natijadorligini oshirish bilan bir qatorda mutaxassislarni moddiy qo‘llab-quvvatlashni ham nazarda tutadi.
Ta’lim tashkilotlari psixologlari har besh yilda malaka oshiradi
Yangi qarorga ko‘ra, ta’lim tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan psixologik xizmat xodimlari kamida besh yilda bir marta malaka oshirishlari shart.
Psixologiya ilmiy-tadqiqot instituti ushbu kurslar dasturlarini ishlab chiqadi va ularning metodik jihatdan to‘g‘ri tashkil etilishini ta’minlaydi.
2027-yil 1-yanvardan davlat bog‘chalari, maktablar, o‘rta maxsus va kasbiy ta’lim tashkilotlari psixologlarini qayta tayyorlash hamda malakasini oshirish dasturlari yo‘lga qo‘yiladi.
Toshkent shahri va Toshkent viloyati psixologlari bevosita institutda tahsil oladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va boshqa viloyatlardagi mutaxassislar esa hududiy pedagogik mahorat markazlarida malaka oshiradi.
Davlat oliy ta’lim muassasalari va nodavlat ta’lim tashkilotlari psixologlari uchun qayta tayyorlash ishlari shartnoma asosida tashkil qilinishi mumkin.
Prezidentning PQ-379-sonli qarori: muhim sanalar
| Sana | O‘zgarish |
|---|---|
| 2026-yil 19-oktabr | PQ-379-sonli Prezident qarori qabul qilindi |
| 2026-yil 21-oktabr | Qaror kuchga kirdi |
| 2026/2027-o‘quv yili | Bog‘cha va maktablarda psixologik diagnostika joriy etiladi |
| 2027-yil 1-yanvar | Laboratoriyalar va psixologlarni tayyorlash bo‘yicha yangi yo‘nalishlar ishga tushadi |
| 2027/2028-o‘quv yili | Kasbiy va oliy ta’lim tashkilotlari ham qamrab olinadi |
| 2027–2030-yillar | Ilmiy-tadqiqot laboratoriyalari xalqaro standartlar asosida rivojlantiriladi |
| Har o‘quv yilida | Kamida bir marta maqsadli psixologik diagnostika |
| Har besh yilda | Psixologik xizmat xodimlari malaka oshiradi |
Yangi tartibga ko‘ra, psixologik diagnostika ta’lim tizimining doimiy jarayoniga aylanadi. O‘quvchilar, talabalar va pedagoglar natijalari sun’iy intellekt yordamida tahlil qilinadi, psixologik yordamga ehtiyoji bor shaxslar bilan esa individual dasturlar asosida ishlanadi.
