UzPost va Wildberries atrofida bir vaqtning o‘zida bir nechta yirik korporativ o‘zgarish yuz berdi. O‘zbekiston milliy pochta operatori aksiyadorlari yangi kuzatuv kengashini sayladi va undagi to‘qqiz o‘rindan beshtasini Wildberries, RVB hamda WB Bank bilan bog‘liq kompaniyalarda ishlaydigan menejerlar egalladi. Shu bilan birga, UzPostga WB INT EXPORT kompaniyasidan 100 mlrd so‘m qarz jalb qilish bo‘yicha yirik bitim aksiyadorlarning roziligini olmadi.
Bu voqea UzPostning kelajagi va Wildberriesning kompaniyadagi roli bo‘yicha anchadan beri davom etayotgan savollarni yana kuchaytirdi. Biroq kuzatuv kengashidagi ko‘pchilik o‘rinlarning Wildberries ekotizimi bilan bog‘liq menejerlarga berilishi kompaniya aksiyalarining nazorat paketi ham aynan Wildberriesga o‘tganini anglatmaydi. Bunday xulosa uchun mulkchilik tuzilmasi bo‘yicha alohida rasmiy ma’lumot kerak.
UzPost va Wildberries: 21-sentabr kuni nima bo‘ldi?
UzPost aksiyadorlarining navbatdan tashqari umumiy yig‘ilishi 2026-yil 21-sentabr kuni bo‘lib o‘tdi. Yig‘ilishdagi kvorum 93,69 foizni tashkil etdi. Yig‘ilish bayonnomasi 30-sentabrda rasmiylashtirildi, 2-oktabr kuni esa qarorlar korporativ axborot portalida e’lon qilindi.
Aksiyadorlar avvalo kompaniyaning avvalgi kuzatuv kengashi vakolatlarini muddatidan oldin tugatishga ovoz berdi. Ovoz berishda qatnashgan aksiyadorlarning barchasi ushbu qarorni qo‘llab-quvvatladi.
Shundan so‘ng uch yil muddatga yangi kuzatuv kengashi saylandi. Kengash to‘qqiz kishidan iborat bo‘lib, ularning besh nafari Wildberries, RVB va WB Bank tuzilmalari bilan bevosita bog‘liq.
UzPost va Wildberries: yangi kengashdagi 5 vakil kim?
Yangi kuzatuv kengashiga WB INT EXPORT bosh direktori Akmal Primqulov kirdi. U Wildberriesning O‘zbekistondagi faoliyati bilan bevosita bog‘liq menejerlardan biri hisoblanadi.
Yana uch o‘rinni Wildberries & Russ birlashgan kompaniyasi — RVB vakillari egalladi. Ular investitsiyalar va nazorat departamenti direktori Yevgeniy Mitin, yuridik departament direktori o‘rinbosari Emil Xasyanov hamda moliya direktori Pavel Logunov.
Beshinchi vakil — WB Bankning hududiy rivojlanishni boshqarish departamenti direktori Aleksandra Xmeleva.
Natijada Wildberries ekotizimi bilan bog‘liq menejerlar UzPost kuzatuv kengashidagi to‘qqiz o‘rindan beshtasini egalladi. Son jihatdan bu kengashdagi ko‘pchilikni tashkil qiladi.
Qolgan 4 o‘rinni kimlar oldi?
Kengashning qolgan to‘rt a’zosi davlat va mustaqil vakillardan iborat. Ular — Raqamli texnologiyalar vazirining birinchi o‘rinbosari Oleg Pekos, Hisob palatasi mutaxassisi Shahzod Usarov, Iqtisodiyot va moliya vazirligi vakili Muzaffar Astonakulov hamda mustaqil a’zo Roger Crook.
Biroq bu yerda muhim huquqiy farq mavjud. Kuzatuv kengashi tarkibidagi ko‘pchilik avtomatik ravishda aksiyalar paketining ko‘pchiligi ham shu guruhga tegishli degani emas. Kuzatuv kengashi va kompaniyaning mulkchilik tarkibi bir-biridan alohida tushunchalardir.
UzPost 100 mlrd so‘mni WB INT EXPORTdan olmoqchi edi
O‘sha yig‘ilishning yana bir muhim masalasi yirik bitim bilan bog‘liq bo‘ldi. UzPost WB INT EXPORT kompaniyasidan 100 mlrd so‘m miqdorida qarz jalb qilishni rejalashtirgan.
Bitim bo‘yicha foiz stavkasi O‘zbekiston Markaziy bankining qayta moliyalash stavkasiga bog‘lanishi kerak edi. Aksiyadorlarga qarzni qaytarish jadvalini ham tasdiqlash taklif qilingan.
Bitim shartlari aksiyadorlar yig‘ilishigacha «Nazorat audit» kompaniyasi tomonidan o‘rganilgan. Auditorlik xulosasi 7-sentabr sanasi bilan rasmiylashtirilgan.
Biroq eng muhim nuqta — ovoz berish natijasida.
Nega «aksiyadorlar qarzga qarshi ovoz berdi» deyish noto‘g‘ri?
Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, aksiyadorlar 100 mlrd so‘mlik qarzga bevosita «qarshi» ovoz bermagan.
Korporativ axborot yagona portalida e’lon qilingan natijalarga ko‘ra, ushbu masala bo‘yicha ovoz berishda qatnashgan aksiyadorlarning 100 foizi betaraf qolgan.
Ya’ni bitimni qo‘llab-quvvatlagan ovoz bo‘lmagan. Qarshi ovoz ham berilmagan. Barcha ovozlar «betaraf» sifatida qayd etilgan.
Ammo huquqiy natija baribir aniq: yirik bitim zarur miqdordagi ovozni olmagani sababli tasdiqlanmadi.
Faqat 100 mlrd so‘mlik qarz emas, boshqa qarorlar ham o‘tmadi
Qarz masalasi bitta katta qarorlar paketining bir qismi bo‘lgan.
Aksiyadorlarga auditorlik xulosasini ma’lumot uchun qabul qilish, WB INT EXPORTdan 100 mlrd so‘m qarz olish, pulni qaytarish jadvalini tasdiqlash, ayrim aksiyadorlardan aksiyalarni bozor qiymatida 2-noyabrgacha qayta sotib olish va keyinchalik ularni bekor qilish taklif qilingan.
Tegishli masala bo‘yicha zarur ovoz olinmagani sababli nafaqat qarz, balki shu paketdagi qaytarish jadvali, aksiyalarni qayta sotib olish va ularni bekor qilish bilan bog‘liq qarorlar ham tasdiqlanmagan.
Aksiyalarni qayta sotib olish nega qarz bitimiga bog‘langan?
Bu mexanizm yirik korporativ bitimlarda aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish bilan bog‘liq.
O‘zbekistonning aksiyadorlik jamiyatlari to‘g‘risidagi qonunchiligida ayrim yirik bitimlar amalga oshirilganda ovoz beruvchi aksiyalar egalariga qo‘shimcha huquqlar beriladi.
Muayyan holatlarda aksiyador kompaniyadan o‘ziga tegishli aksiyalarni belgilangan tartibda qayta sotib olishni talab qilishi mumkin.
Bunday bitimlar va aksiyadorlarning huquqlari aksiyadorlik jamiyatlari haqidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.
Shu bilan birga, UzPostning ochiq ma’lumotlarida mazkur paket yirik bitim sifatida ko‘rsatilgan. Bitimning aynan qaysi mezon bo‘yicha «yirik» deb baholangani haqida to‘liq xulosa qilish uchun unga biriktirilgan qo‘shimcha hujjatlar va tegishli davrdagi moliyaviy balans kerak bo‘ladi.
100 mlrd so‘m UzPost uchun qanchalik katta pul?
Summaning miqyosini tushunish uchun uni UzPostning oxirgi ochiq yillik moliyaviy ko‘rsatkichlari bilan taqqoslash mumkin.
2025-yil yakunlariga ko‘ra, kompaniyaning jami aktivlari taxminan 585,3 mlrd so‘mni tashkil etgan. O‘z kapitali 226,2 mlrd so‘m, majburiyatlari esa qariyb 359,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Yil oxirida UzPost balansidagi pul mablag‘lari taxminan 28,9 mlrd so‘mni tashkil qilgan.
Demak, 100 mlrd so‘mlik qarz kompaniyaning 2025-yil oxiridagi naqd va unga yaqin pul mablag‘laridan taxminan 3,5 baravar katta bo‘lgan bo‘lardi.
Shuningdek, bu summa kompaniya aktivlarining qariyb 17 foiziga va o‘z kapitalining taxminan 44 foiziga teng.
Bu hisoblar UzPost bunday qarzni qaytara olmaydi degani emas. Ular shunchaki bitim kompaniya miqyosida kichik yoki texnik moliyalashtirish emasligini ko‘rsatadi.
UzPostning tushumi katta, ammo sof foydasi juda kichik
UzPostning 2025-yildagi sof tushumi qariyb 797,7 mlrd so‘mni tashkil qilgan.
Yalpi foyda qariyb 158,1 mlrd so‘m, asosiy faoliyatdan olingan foyda esa 19,8 mlrd so‘m atrofida bo‘lgan.
Biroq moliyaviy xarajatlar va soliqlardan keyin kompaniyaning yakuniy sof foydasi taxminan 1 mlrd so‘m darajasida qolgan.
2025-yil oxirida kompaniya balansida qariyb 10,3 mlrd so‘mlik qoplanmagan zarar ham saqlanib qolgan.
UzPost va Wildberries o‘rtasidagi 100 mlrd qarz qancha turishi mumkin edi?
Bitim shartlarida qarz foizi Markaziy bankning qayta moliyalash stavkasiga bog‘lanishi ko‘rsatilgan.
Markaziy bank ma’lumotiga ko‘ra, qayta moliyalash stavkasi amalda asosiy stavka bilan bir xil darajada belgilanadi.
Agar faqat taxminiy hisob uchun 14 foizlik yillik stavka olinsa, 100 mlrd so‘m bo‘yicha bir yil davomida qarz to‘liq qaytarilmagan holatda foiz xarajati taxminan 14 mlrd so‘m bo‘lishi mumkin edi.
Bu 2025-yildagi UzPost sof foydasidan qariyb 14 baravar ko‘p.
Ammo bu faqat oddiy nazariy hisob. Haqiqiy xarajat qarz muddati, mablag‘ning qachon ajratilishi, qaytarish jadvali va Markaziy bank stavkasining kelajakdagi o‘zgarishiga bog‘liq bo‘lar edi.
100 mlrd so‘m nimaga sarflanishi kerak edi?
Bu voqeadagi eng muhim ochiq savollardan biri aynan shu.
Ochiqlangan ma’lumotlarda kreditor, qarz miqdori, foiz stavkasini aniqlash tamoyili va to‘lov jadvalini tasdiqlash zarurligi ko‘rsatilgan.
Ammo butun 100 mlrd so‘m aynan nimaga sarflanishi bo‘yicha batafsil yo‘nalishlar ochiq hujjatda keltirilmagan.
Shu sabab pul faqat Wildberries logistikasiga, yangi ombor qurilishiga, eski qarzlarni yopishga yoki biror aniq loyiha uchun berilishi kerak edi, deb qat’iy aytish mumkin emas.
UzPost avvalroq o‘z infratuzilmasini modernizatsiya qilish, logistika imkoniyatlarini kengaytirish, raqamli yechimlarni joriy etish, pochta bo‘limlarini rivojlantirish va jo‘natmalarni qayta ishlash quvvatlarini oshirish zarurligini bildirgan.
Biroq aynan ushbu 100 mlrd so‘mlik qarzni barcha shu loyihalar bilan bevosita bog‘lash uchun qo‘shimcha rasmiy hujjatlar kerak.
Nega Wildberriesga UzPost qiziq bo‘lishi mumkin?
Wildberries O‘zbekiston bozorida 2022-yildan beri faoliyat yuritadi va mamlakat kompaniyaning xalqaro rivojlanishidagi muhim yo‘nalishlardan biri sifatida ko‘rilmoqda.
O‘zbekistonlik tadbirkorlarning marketplace orqali savdosi sezilarli darajada o‘sdi. Shu bilan birga Wildberries mahalliy logistika infratuzilmasi, omborlar va transchegaraviy yetkazib berish tizimini kengaytirishga qiziqish bildirmoqda.
Milliy pochta tarmog‘i marketplace uchun katta operatsion qiymatga ega bo‘lishi mumkin. UzPostning butun respublika bo‘ylab bo‘limlari, hududiy logistika tarmog‘i, «so‘nggi mil» yetkazib berishi va uzoq tumanlargacha kirib borishi xususiy kompaniya uchun noldan yaratish juda qimmat va uzoq davom etadigan infratuzilmadir.
Ammo bu — faqat iqtisodiy mantiq. Hozircha UzPostning butun infratuzilmasi Wildberriesga berilgani yoki pochta tarmog‘i marketplace tomonidan eksklyuziv foydalanilishi haqida rasmiy hujjat yo‘q.
UzPost oddiy logistika kompaniyasi emas
UzPost O‘zbekistonning milliy pochta operatori maqomiga ega.
Kompaniya respublikaning barcha hududlarida universal pochta xizmatlarini ko‘rsatish kabi infratuzilmaviy va ijtimoiy vazifalarni bajaradi.
Shuning uchun UzPost boshqaruvi yoki mulkchilik tuzilmasidagi har qanday yirik o‘zgarish faqat elektron tijorat bozori uchun emas, balki davlat infratuzilmasi nuqtayi nazaridan ham muhim.
Pochta bo‘limlari kichik shaharlar va qishloqlarda ham xizmat ko‘rsatadi. Bunday hududlarda sof tijoriy yetkazib berish xususiy operatorlar uchun har doim ham yuqori daromadli bo‘lavermaydi.
UzPost xususiylashtirilishi haqidagi gaplar qayerdan boshlandi?
UzPost va Wildberries mavzusi 2025-yildayoq katta muhokamaga aylangan edi.
O‘sha davrda UzPostdagi davlat ulushini sotish mumkinligi haqida xabarlar tarqaldi va ehtimoliy investor sifatida Wildberries & Russ birlashgan kompaniyasi tilga olindi.
Shu bilan birga O‘zbekistonning Uzum raqamli ekotizimi ham UzPostga investitsiya kiritishga tayyorligini bildirgan va pochta operatori bo‘yicha ehtimoliy savdolarda qatnashish uchun ariza topshirganini ma’lum qilgan.
O‘sha paytda Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi ham davlat ulushi bilan bog‘liq jarayonlarning ochiq va shaffof o‘tkazilishi zarurligini bildirgan.
Biz avval yozganimizdek, O‘zbekistonda yirik davlat aktivlari, infratuzilma kompaniyalari va xususiy investorlar ishtirokidagi jarayonlar bozordagi kuchlar muvozanatini sezilarli darajada o‘zgartirishi mumkin.
Ammo 2026-yil sentabrida AUSA: UzPost sotilmayapti, dedi
2026-yil 17-sentabr kuni, ya’ni UzPost aksiyadorlarining yig‘ilishidan atigi to‘rt kun oldin Davlat aktivlarini boshqarish agentligi kompaniya atrofidagi xususiylashtirish haqidagi gaplarni izohladi.
Agentlik rahbari o‘rinbosari Alisher Miraliyev UzPost aksiyadorlari tarkibi o‘zgargani haqidagi xabarlar uchun yetarli asos yo‘qligini bildirgan.
Uning izohiga ko‘ra, agar kompaniya egasi yoki aksiyadorlar tarkibida o‘zgarish yuz bersa, qimmatli qog‘ozlar bozori talablariga muvofiq emitent buni rasmiy ravishda oshkor qilishi kerak.
Shuningdek, o‘sha vaqtda UzPostni sotish bo‘yicha muzokaralar olib borilmayotgani va xususiylashtirish bo‘yicha yakuniy qaror yo‘qligi aytilgan.
Unda 4 kundan keyin 5 ta Wildberries vakili qayerdan paydo bo‘ldi?
Aynan shu holat 21-sentabr kungi qarorlarni yanada qiziqarli qiladi.
AUSAning UzPost sotilayotgani haqidagi xabarlarni rad etishidan to‘rt kun o‘tib, kompaniya aksiyadorlari yangi kuzatuv kengashini sayladi.
Uning to‘qqiz a’zosidan besh nafari WB INT EXPORT, RVB va WB Bankdagi rahbarlik lavozimlarida ishlaydi.
Bu Wildberries ekotizimining UzPost boshqaruvi atrofidagi ta’siri sezilarli darajada kuchayganini ko‘rsatadi.
Ammo bu faktdan «Wildberries UzPostning nazorat paketini sotib oldi» degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.
Bunday xulosa uchun aksiyadorlar tarkibidagi o‘zgarish yoki tegishli aksiyalar paketining boshqa egaga o‘tgani haqidagi rasmiy korporativ ma’lumot kerak bo‘ladi.
Wildberries UzPost ustidan nazorat oldimi?
Kuzatuv kengashidagi to‘qqiz o‘rindan beshtasi son jihatdan ko‘pchilik hisoblanadi.
Bu Wildberries bilan bog‘liq menejerlarga kuzatuv kengashi vakolatiga kiradigan strategik va korporativ qarorlarga katta ta’sir ko‘rsatish imkonini berishi mumkin.
Biroq kuzatuv kengashi umumiy aksiyadorlar yig‘ilishini almashtirmaydi.
100 mlrd so‘mlik qarz bilan bog‘liq vaziyat buning yaqqol misoli bo‘ldi. Kengash tarkibida Wildberries bilan bog‘liq ko‘pchilik paydo bo‘lganiga qaramay, yirik moliyaviy bitim aksiyadorlarga olib chiqildi va ularning tasdig‘ini olmadi.
Nega barcha aksiyadorlar qarz bo‘yicha betaraf qoldi?
Hozircha bu savolga rasmiy javob yo‘q.
Ochiq bayonnomada faqat yakuniy natija keltirilgan: ovoz berishda qatnashganlarning 100 foizi betaraf qolgan.
Qaror foiz stavkasi, qarzni qaytarish muddati, bitim shartlari, aksiyadorlar o‘rtasidagi kelishuvlar yoki boshqa sabab tufayli tasdiqlanmagani ochiq hujjatda ko‘rsatilmagan.
Shu sabab bu holatni davlat va Wildberries o‘rtasidagi mojaro, hamkorlikning to‘xtashi yoki marketplacega qarshi blokirovka sifatida talqin qilish uchun asos yo‘q.
100 mlrd qarz o‘tmagani UzPost va Wildberries ajrashdi deganimi?
Yo‘q. Hozircha bunday xulosa chiqarish uchun dalil mavjud emas.
Xuddi shu yig‘ilishda Wildberries bilan bog‘liq besh menejer UzPost kuzatuv kengashiga uch yil muddatga saylangan.
Shuning uchun ikki qarorni alohida ko‘rish kerak. Wildberries ekotizimi bilan bog‘liq menejerlarning boshqaruvdagi ishtiroki ma’qullandi, ammo 100 mlrd so‘mlik aniq moliyaviy bitim tasdiqlanmadi.
Bu tomonlar o‘rtasidagi hamkorlik davom etayotgan, biroq uning ayrim moliyaviy parametrlari hali korporativ tasdiqdan o‘tmagan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.
100 mlrd so‘mlik qarz yana qaytishi mumkinmi?
Ochiqlangan hujjatda mazkur masalani kelajakda qayta ko‘rib chiqishni taqiqlovchi norma ko‘rsatilmagan.
Nazariy jihatdan qarz miqdori, stavka, qaytarish jadvali yoki boshqa shartlar o‘zgartirilishi va masala aksiyadorlar oldiga yana chiqarilishi mumkin.
Biroq hozircha yangi yig‘ilish, 100 mlrd so‘mlik qarzning qayta ko‘rib chiqilishi yoki boshqa moliyalashtirish varianti haqida rasmiy ma’lumot mavjud emas.
UzPost alternativ tarzda bank kreditlari, boshqa investorlar, davlat mablag‘lari yoki o‘z moliyaviy resurslaridan foydalanishni tanlaydimi — bu ham hozircha ochiq savol.
UzPost va Wildberries bo‘yicha endi nimani kuzatish kerak?
Keyingi bosqichda eng muhim ma’lumotlar UzPostning yangi korporativ oshkor etishlarida paydo bo‘lishi mumkin.
Birinchi navbatda kompaniya aksiyadorlari tarkibi o‘zgaradimi yoki yo‘qmi, yangi kuzatuv kengashi qanday qarorlar qabul qiladi, WB INT EXPORTdan moliyalashtirish masalasi qaytadan ko‘rib chiqiladimi va Wildberries bilan bog‘liq boshqa bitimlar paydo bo‘ladimi — shular muhim bo‘ladi.
2026-yil 2-oktabr holatiga ko‘ra, ikki fakt rasman ma’lum: UzPost va Wildberries o‘rtasidagi boshqaruv aloqalari sezilarli darajada kuchaydi — to‘qqiz o‘rindan beshtasini Wildberries ekotizimi bilan bog‘liq menejerlar egalladi. Shu bilan birga, WB INT EXPORTdan 100 mlrd so‘m qarz olish va unga bog‘liq qarorlar aksiyadorlar tomonidan tasdiqlanmadi.
