O‘zbekistonda pedagoglar va iqtidorli o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangi choralar e’lon qilindi. O‘qituvchilar 100 mln so‘mgacha pul mukofoti olishi, ayrim sertifikatlar uchun imtihon xarajatlari qoplab berilishi, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun esa fan olimpiadalari tashkil etilishi rejalashtirilmoqda.
Bundan tashqari, maktablarda o‘quvchi o‘rinlariga talab yuqori bo‘lgan hududlarda xususiy maktab ochmoqchi bo‘lgan tadbirkorlar uchun ham alohida imtiyozlar e’lon qilindi.
Yangi tashabbuslar Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan o‘qituvchilarni qo‘llab-quvvatlash va maktab ta’limini rivojlantirish masalalari doirasida ma’lum qilindi.
O‘qituvchilarga 100 mln so‘mgacha mukofot beriladi
Eng katta qiziqish uyg‘otgan yangiliklardan biri boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini fan olimpiadalariga tayyorlagan pedagoglarni rag‘batlantirish bilan bog‘liq.
Endilikda boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun ham fan olimpiadalarini yo‘lga qo‘yish rejalashtirilmoqda.
2027-yildan boshlab 4-sinf o‘quvchilari o‘rtasida o‘tkaziladigan olimpiadaning tuman bosqichida g‘olib bo‘lgan bolalarni kompyuter bilan taqdirlash ko‘zda tutilmoqda.
Ularni tayyorlagan ustozlar esa o‘quvchining natijasiga qarab katta miqdordagi pul mukofotini olishi mumkin:
- tuman bosqichi uchun — 10 mln so‘m;
- viloyat bosqichi uchun — 50 mln so‘m;
- respublika bosqichi uchun — 100 mln so‘m.
Shunday qilib, o‘quvchisini yuqori natijaga olib chiqqan pedagog uchun e’lon qilingan eng katta mukofot miqdori 100 mln so‘mni tashkil etadi.
4-sinf olimpiadasi g‘oliblariga kompyuter beriladi
Yangi tizimning muhim jihati shundaki, fan olimpiadalari boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini ham qamrab oladi.
E’lon qilingan rejaga ko‘ra, kelgusi 2027-yildan 4-sinflar o‘rtasidagi olimpiadaning tuman bosqichida g‘olib bo‘lgan o‘quvchilar kompyuter bilan taqdirlanadi.
Bu orqali nafaqat yuqori sinf o‘quvchilarini, balki bolalarni boshlang‘ich ta’lim bosqichidanoq fanlarga qiziqtirish va iqtidorli o‘quvchilarni erta aniqlash maqsad qilingan.
Olimpiada qaysi fanlar bo‘yicha o‘tkazilishi, saralash mezonlari va bosqichlarning aniq tartibi tegishli hujjatlarda belgilanishi kerak.
Sertifikat imtihoni xarajatlari 100 foiz qoplab beriladi
Pedagoglar uchun e’lon qilingan yana bir muhim imkoniyat milliy va xalqaro sertifikatlar bilan bog‘liq.
Tegishli xorijiy yoki milliy sertifikatni qo‘lga kiritgan pedagoglarning imtihon xarajatlarini 100 foiz qoplab berish rejalashtirilmoqda.
Bu o‘qituvchilarning malakasini tasdiqlash uchun qiladigan shaxsiy xarajatlarini kamaytirishi mumkin.
Bugungi kunda ham tegishli milliy va xalqaro tan olingan sertifikatlarga ega pedagoglar uchun bir qator imtiyoz va ustamalar mavjud. Yangi mexanizm esa sertifikat olish bilan bog‘liq imtihon xarajatlarini ham qoplashga qaratilgan.
Olimpiada g‘olibini tayyorlagan pedagogga to‘g‘ridan-to‘g‘ri oliy toifa
Xalqaro va mintaqaviy fan olimpiadalarida yuqori natijaga erishgan o‘quvchilarni tayyorlagan pedagoglar uchun ham yangi imkoniyatlar e’lon qilindi.
Xorazmiy, Farg‘oniy, Beruniy, Ibn Sino, Mendeleyev kabi xalqaro va mintaqaviy olimpiadalarda g‘oliblarni tayyorlagan pedagoglarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri oliy malaka toifasi berish ko‘zda tutilmoqda.
Bu yo‘nalishda O‘zbekistonda ma’lum tajriba allaqachon mavjud. Amaldagi tartib bo‘yicha matematika, fizika, kimyo, biologiya va informatika bo‘yicha ayrim eng nufuzli xalqaro olimpiadalarda medal olgan o‘quvchilarni tayyorlagan pedagoglarga oliy malaka toifasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri berilishi mumkin.
O‘zbekistonda xalqaro fan olimpiadalari tizimi kengaymoqda
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda fan olimpiadalariga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Mamlakatda matematika va informatika bo‘yicha Al-Xorazmiy, kimyo bo‘yicha Abu Rayhon Beruniy, fizika bo‘yicha Ahmad al-Farg‘oniy hamda biologiya bo‘yicha Abu Ali ibn Sino nomidagi xalqaro olimpiadalar tashkil etilgan.
O‘zbekiston o‘quvchilari, shuningdek, Mendeleyev xalqaro kimyo olimpiadasi va boshqa nufuzli xalqaro hamda mintaqaviy musobaqalarda qatnashib kelmoqda.
Yangi tashabbuslar amalga oshirilsa, bunday olimpiadalarda yuqori natijaga erishgan bolalarning ustozlari uchun qo‘shimcha professional rag‘bat paydo bo‘ladi.
Xususiy maktab ochganlarga 1,5 mlrd so‘mgacha subsidiya
Yangi imkoniyatlar faqat pedagog va o‘quvchilar bilan cheklanmaydi. Xususiy ta’lim sohasidagi tadbirkorlar uchun ham katta qo‘llab-quvvatlash choralari e’lon qilindi.
Maktablar yuklamasi yuqori bo‘lgan 52 ta tumanda xususiy maktab tashkil etadigan tadbirkorlarga imtiyozlar berilishi rejalashtirilmoqda.
E’lon qilingan choralar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- xususiy maktab tashkil etish uchun 7 yil muddatga yillik 10 foizli imtiyozli kredit;
- maktabni ochish va jihozlash xarajatlarining 15 foizigacha subsidiya;
- subsidiya miqdori ko‘pi bilan 1,5 mlrd so‘m;
- maktab uchun bino ijaraga bergan mulkdorlarga soliq imtiyozlari.
Xususan, o‘z binosini maktab faoliyati uchun ijaraga bergan shaxslarga yer va mol-mulk solig‘i bo‘yicha imtiyoz berilishi ma’lum qilindi.
Nega aynan 52 ta tumanda xususiy maktablar qo‘llab-quvvatlanadi?
Ushbu tashabbus maktablarda o‘quvchi o‘rinlariga talab yuqori bo‘lgan hududlarda qo‘shimcha ta’lim quvvatlarini yaratishga qaratilgan.
Xususiy maktablar sonini oshirish davlat maktablaridagi yuklamani kamaytirish va ota-onalar uchun qo‘shimcha ta’lim imkoniyatlarini yaratishi mumkin.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi avvalroq O‘zbekistonda xususiy maktablar soni 553 taga yetganini ma’lum qilgan. 2030-yilga qadar ularning sonini 1 000 taga yetkazish rejalashtirilgan.
Shu sababli imtiyozli kredit va 1,5 mlrd so‘mgacha subsidiya xususiy maktablar yetishmayotgan hududlarda yangi loyihalarni rag‘batlantirish vositasiga aylanishi mumkin.
Yangi imkoniyatlar kimlarga taalluqli?
Agar 30-sentabr kuni e’lon qilingan yangi choralar tegishli hujjatlarda aynan shu shaklda tasdiqlansa, ular bir vaqtning o‘zida bir necha guruhga taalluqli bo‘ladi.
Pedagoglar olimpiada g‘oliblarini tayyorlagani uchun 100 mln so‘mgacha mukofot olishi, tegishli sertifikatlar bo‘yicha imtihon xarajatlarini qoplatishi va ayrim holatlarda oliy malaka toifasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ega bo‘lishi mumkin.
4-sinf o‘quvchilari uchun yangi fan olimpiadalari tashkil etilib, 2027-yildan tuman bosqichi g‘oliblarini kompyuter bilan taqdirlash rejalashtirilmoqda.
Tadbirkorlar esa belgilangan 52 ta tumanda xususiy maktab ochish uchun imtiyozli kredit va 1,5 mlrd so‘mgacha subsidiya olish imkoniyatiga ega bo‘lishi ko‘zda tutilmoqda.
Yangi imtiyozlar qachondan kuchga kiradi?
Hozircha barcha e’lon qilingan imkoniyatlarni amalda olish mumkin bo‘lgan tayyor imtiyoz sifatida qabul qilmaslik kerak.
Ularning ayrimlari uchun alohida normativ hujjatlar, moliyalashtirish tartibi, talabgorlarni tanlash mezonlari va ariza topshirish mexanizmlari tasdiqlanishi lozim.
4-sinf o‘quvchilarining tuman olimpiadasi g‘oliblarini kompyuter bilan taqdirlash bo‘yicha e’lon qilingan muddat esa 2027-yildan boshlanadi.
Tegishli hujjatlar e’lon qilingach, pedagoglar va tadbirkorlar yangi imkoniyatlardan foydalanish uchun qanday talablarni bajarishi kerakligi aniq bo‘ladi.
